Baharın gelişini kutlayan Nevruz, Türkiye’de de bilinir ama Azerbaycan’da bu bambaşka bir boyuttadır. Orada Nevruz bir gün değil, haftalarca süren bir festivaldir. Eğer Mart ayında Bakü’deyseniz, şehrin her köşesinde yanan ateşleri ve kapı önlerine bırakılan şapkaları görebilirsiniz. Azerbaycan Nevruz gelenekleri, kökleri binlerce yıla dayanan, hem mistik hem de çok eğlenceli ritüeller içerir.
Gelin, bu coşkulu bayramın detaylarına ve turistlerin en çok ilgisini çeken Azerbaycan Nevruz geleneklerine yakından bakalım.
Dört Çarşamba Ritüeli
Nevruz’dan önceki dört Salı (Çarşamba akşamına bağlanan gece) çok önemlidir. Her biri doğanın bir elementini temsil eder: Su, Ateş, Yel ve Toprak. Azerbaycan Nevruz gelenekleri arasında en coşkulu olanı “Ahır Çerşenbe” yani son Çarşamba’dır. O gece herkes sokaklara dökülür, dev ateşler yakılır (Tonqal) ve üzerinden atlanır. İnanışa göre ateşten atlamak, geçen yılın tüm ağırlığını ve hastalığını yakıp kül eder.
En Eğlenceli Adet: “Papak Atmak”
Çocukların ve gençlerin en sevdiği Azerbaycan Nevruz geleneklerinden biri “Papak Atmak”tır. Bir komşunun veya akrabanın kapısına gidilir, kapıya bir şapka (papak) bırakılır, kapı çalınır ve saklanılır. Ev sahibi kapıyı açar ve o şapkanın içini şekerlemelerle, kuruyemişlerle doldurur. Kimse boş şapkayı geri vermez; bu bereketin simgesidir.
Sofraların Sultanı: Semeni ve Tatlılar
Her evin baş köşesinde, buğdayın yeşertilmesiyle elde edilen, tabağın ortasında yemyeşil duran bir “Semeni” görürsünüz. Bu, yaşamın yeniden doğuşunu simgeler. Tabii ki Azerbaycan Nevruz gelenekleri denince akla o muazzam tatlılar gelir:
- Şekerbura: Yarım ay şeklindedir, üzerindeki desenler (maggash ile yapılır) başak tanelerini simgeler.
- Paklava: Bakü baklavasının ortasında fındık olur, yıldızı simgeler.
- Goğal: Yuvarlak ve tuzludur, güneşi simgeler.
Eğer bu dönemde bir Azerbaycanlı ailenin evine konuk olursanız, Azerbaycan Nevruz geleneklerinin sıcaklığını ve misafirperverliğini iliklerinize kadar hissedeceksiniz. Bayramınız mübarek olsun!
